عەلی مەولود

یەکێک لە ئامانجە سەرەکیەکانی ئەو گەلەکۆمەکی و پەلاماردانەی کرایە سەر رۆژاڤا، پاشەکشە پێکردن بوو بە پرسی کورد، بۆئەوەی بەگشتی لە نەخشەی نوێی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەراوێز بکەوێت و بەتایبەتی لەهاوکێشەکانی سوریای نوێ بکرێتەدەرەوە، ئەم هەوڵە شکستی خواردو سیحرەکە لەدژی ساحیرەکە هەڵگەڕایەوەو کورد بەتواناکانی خۆی ئەم پرسەی بردە ئاستێکی بەرزتر.

لەرووی جوگرافییەوە ئیدارەی خۆسەر خاکی لەدەستدا، هەسەدە زیانی سەربازی بەرکەوت، خەڵک رەشەکوژ کرا، تورکیا و حکومەتی دیمەشق و گروپە چەکدارەکان، لەبەر رۆشنایی گڵۆپی سەوزی ئەمریکا، هەوڵیاندا قەوارەی سیاسی ڕۆژاڤا هەڵبوەشێننەوە. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و کۆمەڵگەی عەرەبی و ئیسلامیش هاوڕاز بوون لەم کردەوە نائینسانی و دژە ئازادیەدا، بەڵام “پرسی کورد” لەسەر ئاستی کوردی رەوایی جەماوەری و شەعبی و لەسەر ئاستی جیهانی ڕەوایی نێودەوڵەتی وەرگرت، کورد لە چاوی جیهاندا لە شەڕڤان و جەنگاوەری ئازاوە، بوو بە نەتەوەیەک کە تێدەکۆشێت بۆ ژیانێکی ئازادو سەربەخۆ، پارێزگاری لە بەها مرۆییەکانی خۆی دەکات و بەقەدەر ئەوەی ئاشتی و پێکەوەژیانی دەوێت، زوڵم و ستەمیش قبوڵ ناکات.

خۆبەدەستەوە نەدانی رابەرایەتی پەیەدە، بەرگری ئەفسانەیی شەڕڤانان، بەرەنگاری و خۆڕاگری و راوەستاوی خەڵکی رۆژاڤا،خۆپیشاندانە گەورەکان و پاڵپشتی و هاوکاری کۆمەڵایەتی و جەماوەری هەموو پارچەکانی کوردستان و کوردانی تاراوگەو هاودەنگی و هاتنەمەیدانی ملیۆنی، کە لەژیانی سیاسی گەلانی ناوچەکەدا وێنەی نەبووە، جگەلەوەی لە ڕووی سیمبولی و کولتووریی و هۆشیاری سیاسییەوە، پرسی کوردو خواستی کوردی بۆ ئازادی تەقاندەوە، هاوکات چەند پەیامێکی گرنگیشیان پێشکەش کرد:

1. بە ئەمریکا و هاوپەیمانانی  نیشاندا کە پرسی کورد ئێستا ئیتر ئیرادەی گەلێکە و تەنیا گۆشتی خێری رێککەوتنی ئیمپریالیستە جیهانی و ناوچەییەکان نییە و بە بڕیارێکی سەربازی دانامرکێتەوە.
2. پوچەڵکردنەوە و شکاندنی گەمارۆی سیاسی و ئابووری سەر رۆژاڤا لەلایەن کوردەکانەوە دەریخست کە کورد لە ناوچەکەدا  گۆشەگیر نییە و خاوەنی قووڵاییەکی سیاسی و جەماوەری وایە کە دەتوانێت هاوکێشەکان بگۆڕێت.
3. رووداوەکان و یەکگرتنەوەی ئامانجی نائینسانی هێزە جیاوازەکان دژی خواست و مافە سەرەتایی و رەواکانی گەلی کورد، هەستی هاوچارەنووسی و بەرژەوەندی هاوبەشی لە نێوان کوردانی هەر چوار پارچە بەهێزتر کرد.
4. ڕۆژاڤا، سەرەڕای ئەوەی توانیویەتی، وێڕای تەنگەبەرییەکان و ئاڵەنگارییەکان، بۆ ماوەی زیاتر لە ١٠ ساڵ لەناو جەرگەی ئاگرو شەڕی بەردەوامدا بمێنێتەوە و پارێزگاری لەخۆی و ئامانجەکانی و دەسکەوتەکانی بکات، بەڵام بەم خۆڕاگری و پێداگرییەی نیشانی دا کە ئەو سیستەمە فکری و سیاسی و ئابووری و سەربازییەی دایڕشتووە تەنیا بە گەمارۆیەک و پەلاماردانێک ناکەوێت و ڕەگی قووڵتری داکوتاوە.
5. بەشداری فراوان و کاریگەری کچان و کوڕانی لاو، لە سیاسەتی راستەوخۆ، لە خۆپیشاندانەکان و بەرخۆدان و  میدیا و تۆڕەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی و گواستنەوەی دەنگ و ناڕەزایەتی و ئامادەیی شەقامی کوردی، وزەو ئینەرژییەکی بێوێنەی نیشاندا کە جووڵانەوەی سیاسی ئایندەی کردۆتە خاوەنی پۆتانشێڵێکی مەزن.
6. ئەو پشتیوانیە گەورەیەی لەرۆژاڤا کرا کارێکی بەرێکەوت و بەرهەمی سۆزداری و دووکەڵی بێ ئاگر نەبوو، بەڵکو زادەی ئاگایی و وشیاری و ژیانەوەیەکی سیاسی بوو کە رۆژاڤا خۆی لەئاستێکی فراوان درووستیکرد، زۆرجار گلەیی یان سەرزەنشتی خەڵک دەکرێت کە ناچێتە پشتی فڵان جوڵانەوە یان فیسار پرۆژە و بڕیارو پەیمان، بەڵام هەمیشە خەڵک هەستێکی کۆمەڵایەتی قووڵی هەیە بۆ بڕیاردان، کە لەبەرژەوەندی گشتییەوە سەرچاوە دەگرێت و ئەمەی گوزەرا نمونەیەکیەتی. 
7.  

دەتوانین بڵێین ئەم پەیامانە، جگە لەوەی بوونە خاڵێکی بەهێز بۆ نیشاندانی جیاوازی رۆژاڤا لەگەڵ رووداوە مێژوویەکانی وەک کۆماری مهابات، نسکۆی ١٩٧٥ و …، هاوکات بوونە بەربەست لەبەردەم پیلانگێڕیەکانی دژی کورد، وە پرسی کوردی لە بابەتێکی ناوخۆییەوە گۆڕی بۆ ” ناوچەیی و نێودەوڵەتی” و ئێستا ئیتر وەک پێویستییەک بۆ سەقامگیری ئەو وڵاتانەی کوردیان تێدایەو تەنانەت سەقامگیری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێگەی گرتووە.

هەڵبەت ئەوانە هیچیان بڕاوە نین و بەتەواوی لەژێرکاریگەری رووداوەکانی داهاتوو دان و بەستراون بەوەی چۆن وەبەرهێنانیان تێدا دەکرێت.

ئێستا ڕۆژاڤا کە تارادەیەکی زۆر پرسی کورد لەناوچەکە گرێی پێوە خواردووە، بۆئەوەی پێگەو دەسکەوتەکانی بپارێزێت، لەنێوان دوو ڕێککەوتن دایە، لەلایەکەوە ” سیاسەتی نێودەوڵەتی” و لەلایەکەوە “دیمەشق” کە هەردووکیان کێشەی گەورەیان لەگەڵ چارەسەری ئینسانی و دیموکراتی پرسی کورد هەیەو هەریەکەیان باجی خۆی دەوێت.

رێککەوتن لەگەڵ سیاسەتی باوی جیهانی، بۆ پاراستنی ژیانی خەڵک، راگرتنی ئەو خوێنبەربوونەی هەیە، هاوکاری سەربازی، ڕێگریی لە تورکیا و میلیشیا چەکدارەکان و … سودی زۆری هەیە، بەڵام ئەوانە هەمیشەیی نین و چەتری نێودەوڵەتی بۆ کورد لەرزۆک و ناجێگیرەو لەهەر هەلومەرجێکدا قابیلی گۆڕانە.

ڕێککەوتن لەگەڵ حکومەتی ناوەندی  “سەروەری نێودەوڵەتی” بۆ سنوورەکان دەگێڕێتەوەو هێرشی تورکیا بۆ سەر رۆژاڤا وەک هێرش بۆ سەر دەوڵەتێکی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان هەژمار دەکرێت. بەڵام  مەترسی ئەوەش هەیە کە دیمەشق دان بە خۆسەریدا نەنێت و بەشێک لەو دەستکەوتە سیاسی و کولتووری و پەروەردەییانەی بە خوێن بەدەست هاتوون، لەدەست بچن.

هەڵبەت ڕێککەوتنێکی سیاسی دادپەروەرانە لە ناوخۆی سووریا بە چەسپاندنی مافی خۆبەڕێوەبەری کورد لە دەستووری هەمیشەیی و بە گەرەنتی نێودەوڵەتی، ڕێگەیەکی باشە بۆ رزگاربوون لەو مەترسییانە، بەڵام ڕژێمی نوێی سووریا ئەگەر ئامادە نەبێت دەستبەرداری عەقڵیەتی “باڵادەستی عەرەبی و ئاینی و تائیفی” بێت بۆ ئەوەی سووریایەکی نوێ بنیادبنرێت، بەناچاری رۆژاڤا پێویستە:

١- ” سیاسەتی راگرتنی باڵانس” پەیڕەو بکات و لەلایەکەوە لە ئەمریکاو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ ڕێگری لە تورکیا و دیمەشق کەڵک وەربگرێت و لەلایەکی تریشەوە سەروەری نێودەوڵەتی سوریا بۆ دوورخستنەوەی دەستی تورکیاو گرووپە چەکدارەکان بەکاربهێنێت.

٢- هاوکات لەپاڵ خاڵی یەکەمدا خۆبەهێزکردنی ناوخۆیی و خۆئامادەکردن بۆ پێشهاتەکان و رووداوەکانی داهاتوو، پاراستن و گەورەکردنی رەوایی جەماوەری، بەدەستهێنانی پشتیوانی هێزە پێشکەوتنخوازو ئازادیخوازەکان و پەرەپێدانی یەکێتی خەڵکی ناوچەکە فەرامۆش نەکرێن.

سیاسەتی باو، ئەوەی لەڕووی فەرمییەوە بەرکارەو بەڕێوەدەچێت، بەتەواوی نامرۆڤانەیەو لەسەر قازانج و بەرژەوەندی وەستاوە، پرسی کوردیش بەتەواوی پرسێکی ئینسانی و رەواو حەقخوازانەیە، ئەم دوو پرسە بە شوناس ناکۆکن و کەوتوونەتە بەرامبەر یەکتر و لەهەر جوڵانێکیاندا نەخشەی یەکتر تێکدەدەن.

ئەوە برینێکی قووڵ و کێشەیەکی سیاسی مێژووییە، کە سەرمایەداری لەسەرەتای هاتنی بۆ ناوچەکە، دوای جەنگی جیهانی یەکەم، کوردی هەڵاوارد و لەچاو نەتەوەکانی تر بە پێوەری جیاواز مامەڵەی لەگەڵ کرد. زلهێزەکانی دنیا کە نەخشەی سیاسی ناوچەکەیان داڕشتەوە، ئەوەی لە نەتەوەکانی ترو هێزە لۆکاڵیەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست قبووڵیان کرد لە کوردیان قبووڵ نەکردو تا ئێستاش قبوڵی ناکەن، نەبە شۆڕشگێڕی، نە بەدیموکراتی، نە بەشەڕ، نە بەئاشتی، نە بەچەپ، نە بەراست … ئازادی و سەربەخۆیی کورد جێی نابێتەوە لەم سیستەمەدا. ئەم هەڵاواردنە پەیوەندی بە “ڕق” یان “سۆز”ەوە نییە، بەڵکو بەشێکە لە قازانجپەرستی سیستەمی جیهانی سەرمایەداری، کە  “حەق” و “ئەخلاق” و “ماف” و “بەهاکان” پاشکۆی بەرژەوەندیە سیاسی و ئابووریەکانن. هەر لەسەر ئەو بنەمایە سیاسەتی باوی جیهانی، ئاشتی پەکەکە و خۆبەڕێوەبەری دیموکراتی رۆژاڤا هەزم ناکات، بەڵام فەرشی سوور بۆ شەڕەنگێزی دەڵەتی تورکی و تیرۆریزمی ئەحمەد شەرع رادەخات، ….

دەوڵەت و سەروەری دەوڵەتی بووە بە یەکێک لە رێگرییەکان، جوڵانەوەی سیاسی نەتەوەکانی تر چەندە توندڕەو ودژ بن، لە کۆتاییدا دەبنەوە بە بەشێک لە دەوڵەتێک کە هەیەو دانی پێدانراوە، بەڵام جوڵانەوە سیاسیەکانی “نەتەوەیەکی بێ دەوڵەت” نەخشەی سیاسی دەگۆڕێت و سیستەمەکە دەخاتە تەنکژەوە. لێرەوەیە کە دروستبوونی هەر قەوارەیەکی کوردی بە مانای تێکچوونی سنوورە دەستکردەکانی چوار دەوڵەتی ناوچەکە دەبینرێت و بەوهۆیەوە زلهێزەکان و دەوڵەت و حکومەتە ناوەندییەکان، “خاوەن ماڵ”ی لە کورد قبوڵ ناکەن.

تا ئەو شوێنەی بە رۆژاڤا دەگەڕێتەوە لەپاڵ ئەو کێشە بونیادیەدا کە باسمکرد، هاوکات پڕۆژەی سیاسی ڕۆژاڤا (نەتەوەی دیموکراتی، یەکسانی ژن و پیاو، خۆبەڕێوەبەری، ژیانی کۆمۆنی و سیستەمی هاوسەرۆکی) بووە بە کێشەیەکی تر، کە بۆ ئەو دەوڵەتانەی لەسەر بنەمای شۆڤێنیزمی ئایینی یان نەتەوەیی دامەزراون، دەبێتە مەترسی و سیستەمی کۆمەڵایەتی و ئابووری مۆدێلی رۆژاڤا لەگەڵ قازانجپەرستی سیستەمی باو ناگونجێت.

بەڵام  سەرمایەداری پێویستی بە سەقامگیرییە بۆ بازاڕ و وزەو لەو پێناوەدا زۆرجار ناچارە ئەمری واقیع قبوڵ بکات، کەوایە درووستکردنی ئەمری واقیع یەکێک لە رێگەکانە بۆ چارەی پرسی کورد و لەوانەیە ئەگەر لەسەرەتاوە کۆماری باشوری کوردستان یان کۆماری رۆژئاوای کوردستان رابگەیەنرایە، ئێستا ململانێکە لەئاستێکی تردا بووایە. چونکە بوونی شێوازێک لە دەوڵەت، لە چوارچێوەی سیستەمی باودا، خۆی رێگایەکە بۆ چارەسەر. رێگایەکی تریش شوێنکەوتنی ئەڵتەرناتیڤێکی ترە کە مافی نەتەوایەتی لەسەر بنەمای ئینسانی و پێویستی ژیان ببینێت.دوا قسەم ئەوەیە کە لە دۆخی ناسکی ئێستای رۆژاڤادا، ناسیونالیزمی کورد ئەیەوێت فرسەت لەدەست نەدات و هەلپەرستانە هێرش دەکاتە سەر ئەزموونی رۆژڤا گوایە بەهۆی پرەنسیپی “برایەتی گەلان” و ” نەتەوەی دیموکراتیک” لە ئامانجە نەتەوەییە پەتییەکان دووری گرتووە، لەمڕێگایەوە هەوڵدەدات گوشارەکانی خۆی لەڕووی سیاسی و ئایدیۆلۆژیەوە لەسەر ئەو ئەموونە جێبخات، کە ئەوە نەک رەخنەگرتنی دڵسۆزانە، بەڵکو بەشدارییەکی نەرمە لەو گەلەکۆمەکێیەی کراوەتە سەر رۆژاڤا.